>> naar het vorige weblog 'Flexibele standaardisatie'

Beste Mark, ik haal een naamgenoot van je aan (Mark Berg ea, 2005) als ik beweer dat juist die complexiteit en veelheid aan beschikbare behandelalternatieven de belangrijkste argumenten vormen voor het reorganiseren van het primaire proces middels de introductie van zorgprogramma’s.

 

De huidige archetypische organisatie van ziekenhuizen en ggz instellingen stoelt nog altijd op principes die 100 jaar geleden erg functioneel waren. Stap voor stap werd en wordt een individueel traject gepland. Was dat 100 jaar geleden nog erg patiëntvriendelijk en efficiënt omdat het aanbod zo beperkt was, inmiddels leidt deze manier van zorgverlening tot fragmentatie, onveiligheid, inefficiëntie en juist een gebrek aan maatwerk.

 

Natuurlijk moet onderkend worden dat iedere patiënt uniek is, maar dat laat onverlet dat op een geaggregeerd niveau veel van die individuele variatie verdwijnt. Het is op dit niveau dat zorgprogramma’s beschreven worden en hun toegevoegde waarde hebben omdat in plaats van stap-voor-stap planning hele trajecten kunnen worden ingepland.

 

In de toepassing van programma’s wordt de zorg weer gepersonaliseerd. Het leveren van programmatische zorg is immers geen lopende band productie. Het “default” programma kan worden gevolgd tenzij de behandelaar (in samenspraak met de patiënt) meent dat andere stappen moeten worden ingebouwd.

 

Het is overigens nog niet zolang geleden dat behandelaren in de ggz vooral moesten afgaan op hun ervaring en persoonlijke voorkeur (klinische blik). Inmiddels zijn er echter voor een groot aantal psychiatrische stoornissen therapieën beschikbaar waarvan de effectiviteit is aangetoond in gerandomiseerde gecontroleerde behandelstudies (rct’s).

 

Voor veel stoornissen is deze kennis gebundeld in de vorm van multidisciplinaire behandelrichtlijnen. Met andere woorden: Er is inmiddels kennis beschikbaar waarnaar van der Grift in 2004 (zie reactie op vorige blog) blijkbaar nog tevergeefs had gezocht. Sterker nog, er is ook bewijs voor de stelling dat behandeling in de ggz die gebaseerd is op evidence based richtlijnen betere behandelresultaten oplevert dan “reguliere behandeling” (Adli e.a. 2003; Trivendi ea 2004, in: Fenema 2006).

 

Een laatste a-politiek argument voor zorgprogrammering ligt wat mij betreft in de noodzaak om de effectiviteit van ggz-interventies te onderzoeken. Outcome monitoring voor interne en interinstitutionele benchmarking mag zich terecht in een toenemende belangstelling verheugen. Het moge duidelijk zijn dat om zinvol vergelijkend onderzoek te doen naar de effectiviteit van ggz-interventies deze interventies goed beschreven dienen te worden. Het beschrijven van de bouwstenen waaruit de zorg is opgebouwd komt overeen met de modulen waaruit een programma bestaat.

 

En dan resteren uiteraard nog de vele “politieke” en soms ook wat cosmetisch aandoende redenen voor zorgprogrammering zoals bijvoorbeeld transparantie, faciliteren van vraagsturing en bevorderen van samenhang in aanbod  (Fenema ea, 2006).

 

Verwijzingen:

Berg, M. e.a.. Bridging the quality chasm: integrating professional and organizational approaches to quality. International Journal of Quality in Health Care, 2005, 75-82.

Fenema, E. van e.a. Implementatie van zorgprogramma’s: de stand van zaken in de behandelpraktijk, MGv, 2006, 817-826.