Al vijftien jaar lang beijvert Ad van Berlo zich voor de toepassing van domotica in de zorg met stichting Smart Homes. Hij verwacht dat het gemak van domotica steeds meer mensen over de streep zal trekken. “Mensen gaan domotica zelf aanschaffen omdat het hun leven prettiger maakt.”
 

 

Twintig jaar geleden hield Ad van Berlo zich nog bezig met het verbeteren van kunstnieren. Nu kan hij met recht mister domotica genoemd worden. Oprichter, samen met zijn vrouw, van het kenniscentrum Smart Homes, de man die de huistechnologie op de agenda heeft gezet.

 

Het was de potentie van domotica die Ad van Berlo deed besluiten om de overstap te maken van cure naar care. Hij wilde in 1992 niet verhuizen naar Maastricht, vestigingsplaats van het bedrijf voor medische technologie waar hij werkte, en besloot zelfstandig adviseur te worden. De eerste grote opdracht die hij kreeg was het in kaart brengen van de beschikbare technologie voor senioren.

 

Hij raakte meteen gebiologeerd door het onderwerp. “Bij medische technologie gaat het om concrete zaken: je probeert een oplossing te bedenken voor een probleem zodat een kunstnier of pacemaker beter gaat functioneren. Wat me in domotica aantrok, is dat je niet alleen met techniek maar ook met mensen te maken hebt. Want die mensen beslissen uiteindelijk of ze een bepaald apparaat wel of niet gaan gebruiken. Wat me ook fascineerde waren de mogelijkheden die domotica bood. En let wel, dat was nog de tijd zonder mobiele telefonie en internet.”

 

U was destijds een pionier op het gebied van domotica?
“Domotica was op dat moment nog geen interessante markt. Ik ben toentertijd bijvoorbeeld bij Philips langs geweest en daar zeiden ze: wat komt u hier doen mijnheer van Berlo? Wij houden ons helemaal niet bezig met bejaardentehuizen. En hoezo vergrijzing? Dat zou pas ergens in de volgende eeuw plaatsvinden. Inmiddels heeft de omslag plaatsgevonden. Het aantal 65-plussers neemt gestaag toe en Philips heeft zijn chipdivisie afgestoten en gaat zich nu richten op lifestyle en e-health. Werden ouderen voor de eeuwwisseling nog geassocieerd met ziek, zwak en misselijk; nu heeft men het over de zilveren golf van gepensioneerden die veel geld te besteden hebben.”

 

Hoe heeft u geprobeerd om de belangstelling voor domotica te vergroten?
 “We zijn begonnen, met behulp van subsidie en sponsorgelden, met het bouwen van een demowoning om te laten zien wat er technisch allemaal mogelijk is. Een aantal verplaatsbare units met afstandsbediening voor de deur, inbraakbeveiliging en persoonsalarmering. Die demowoning heeft tot en met 2000 in op verschillende plaatsen gestaan en heeft in die zeven jaar zo’n 25.000 bezoekers gehad.”

En u heeft op een gegeven moment een kenniscentrum voor domotica opgericht.
“De provincie Brabant wilde eind jaren negentig een aantal voorbeeldwoningen neerzetten met domotica waar mensen daadwerkelijk in zouden gaan wonen. Ze gaven liever geen subsidie aan een zelfstandig adviseur en daarom hebben we besloten om een stichting in het leven te roepen. We hebben gekozen voor een Engelse naam en dat blijkt nu gunstig uit te pakken omdat we daarmee in het buitenland ook veel herkenbaarder zijn, bijvoorbeeld bij Europese onderzoeksprojecten.”

 

Waarom is uw vrouw directeur van Smart Homes en niet u?
“Mijn vrouw is meer praktisch ingesteld. Zij houdt zich bezig met de dagelijkse leiding van Smart Homes zodat ik de handen vrij heb om me te richten op meer strategische zaken, zoals het verzinnen van nieuwe projecten.”

 

Op wat voor een manier probeert Smart Homes de toepassing van domotica te bevorderen?
“In het begin lag de nadruk met name op promotie. Door bijvoorbeeld de al eerder genoemde demowoning en nu De Slimste Woning van Nederland die op dit moment in Amsterdam staat. Maar ook door het organiseren van congressen en themadagen. Het blijft nodig om met name consumenten te overtuigen van het nut van domotica, maar we richten we ons nu meer op onderzoek, zowel in Nederland als op Europees niveau. Van de veertien mensen die momenteel bij Smart Homes werken, houdt zich de helft bezig met onderzoek en de andere helft met promotie en kennisoverdracht. Verder hebben we ook nog een partner community, een netwerk van inmiddels zo’n honderd bedrijven en zorginstellingen die als doel heeft om bedrijven en instellingen bij elkaar te brengen en kennis uit te wisselen. En tot slot begeleiden we nog woningcorporaties en zorginstellingen die overwegen om domotica toe te passen.”

 

Hoe promoot Smart Homes domotica?
“Daar hebben in het verleden wel misverstanden over bestaan. Onze insteek is dat je mensen moet laten zien wat er mogelijk is. Je kunt ze wel vragen waar ze behoefte aan hebben, maar dan krijg je alleen maar algemene antwoorden zoals dat ze in goede gezondheid hun oude dag willen doorbrengen. Daarom hebben we ervoor gekozen om bij de eerste woningen in Nuenen met domotica het volledige pakket erin te stoppen. Ook al wisten we dat iedere bewoner andere dingen belangrijk vindt. Dat heeft er echter toe geleid dat er van Smart Homes werd gezegd dat we alleen in de techniek zouden zijn geïnteresseerd en zoveel mogelijk technische snufjes in huizen willen stoppen, ook al hebben de bewoners er geen behoefte aan. Dat heb ik heel veel vervelend gevonden. Nu maak ik me er niet meer druk om. In vind het nog steeds een hele goede methode om eerst mensen te laten zien wat er allemaal mogelijk is en we gaan er dan ook gewoon mee door, nu ook weer bij de Europese onderzoeksprojecten.”

 

In verschillende onderzoeksrapporten over domotica lees je dat het duur en complex is en veel tijd kost. Het wil nog niet zo vlotten met de toepassing van domotica in de zorg.
“Daarbij speelt een aantal factoren een rol. Een van de factoren is dat domotica nog te veel het stigma van alleen zorg heeft. Terwijl je domotica ook kunt gebruiken om het leven aangenamer te maken. Of om energie te besparen. Ook zag je tot voor kort dat veel installatiebedrijven nog niet klaar waren voor domotica. Domotica vraagt toch om specialistische kennis. Het gaat niet alleen om pijpen trekken, je moet ook verstand hebben van elektrotechniek, telecom en niet te vergeten ict. En dan heb je nog de huidige generatie ouderen die niet gewend is aan al die nieuwe technieken. Hoewel, als je beseft wat die al in hun leven voorbij hebben zien komen: de auto, de tv, het vliegtuig.”

 

Is er op dit moment sprake van een omslag?
“Naarmate de technologische ontwikkelingen voortschrijden, worden allerlei toepassingen steeds goedkoper. En ook met standaardisatie kan een grote slag geslagen worden. Verbindingen worden sneller nu steeds meer gemeentes glaskabel gaan aanleggen. De inzet van ict maakt domotica veel flexibeler. Je kunt daarmee allerlei toepassingen op afstand instellen. Het wordt ook allemaal veel gebruiksvriendelijker. Een bewoner kan bij wijze van spreken via een eigen homepage alle toepassingen naar eigen wens instellen.”

 

Het gaat dus de goede kant op?
“Ik ben al met al niet pessimistisch. Ook omdat ik verwacht dat mensen steeds meer domoticatoepassingen zelf gaan aanschaffen. Voor het gemak, omdat het hun leven prettiger maakt. En daarmee wordt de drempel om domotica ook voor zorgtoepassingen te gebruiken lager.”

 

 

Wie is Ad van Berlo?
Ad van Berlo (52) is van oorsprong werktuigbouwkundige. Hij is aan de Technische Universiteit in Eindhoven afgestudeerd in de medische technologie en gepromoveerd op het verbeteren van de kunstnier. Omdat hij niet mee wilde verhuizen naar Maastricht met het bedrijf voor medisch technologie waar hij werkte, besloot hij in 1992 om zelfstandig adviseur te worden. Zijn eerste grote opdracht betrof een onderzoek naar de beschikbare technologie voor ouderen. Het deed hem besluiten om een ommezwaai te maken van de cure naar de care. In 1998 richtte hij samen met zijn vrouw de stichting Smart Homes op. Omdat het bij domotica niet alleen om techniek gaat maar ook om de mensen die er gebruik van moeten maken, studeerde Van Berlo in de avonduren gerontologie. In 1997 behaalde hij zijn Master of Arts op een onderwerp op het snijvlak van techniek, ethiek en dementie. (ICTzorg - Mario Gibbels)