Ziek worden op een koopvaardijschip midden op de oceaan is zoiets als ziek worden op de maan, stelt Lucas Viruly. “Je bent onbereikbaar voor helikopters, die kunnen maar 150 mijl uit de kust, en de dichtstbijzijnde haven is soms een week varen.”

Viruly is een van de vijf artsen van de Radio Medische Dienst (RMD). Deze artsen zijn bij toerbeurt een week lang, zeven keer 24 uur, beschikbaar voor zieke zeelieden op zee. Ze zijn allen huisarts en beschikken over maritieme ervaring. Zo is Viruly havenarts in Amsterdam, twee collega’s van hem zijn voormalige stuurlieden, een is marine-arts en een is behalve huisarts op Terschelling ook docent aan de zeevaartschool aldaar.
De eerste stuurman is feitelijk de dokter aan boord, legt Viruly uit. “Nederlandse stuurlieden krijgen een uitgebreide medische scholing op de zeevaartschool waarvoor ze onder meer zes weken stage lopen op de eerste hulp afdeling van een ziekenhuis. Ze kunnen een infuus inbrengen, de bloeddruk opmeten en een wond hechten.”
Veel medische problemen kan de stuurman zelf afhandelen. Elk schip beschikt bovendien over een zeer uitgebreide medicijnkast met wel vijftig verschillende medicijnen en het Geneeskundig Handboek voor de Scheepvaart. Komt hij er niet uit, dan roept hij een arts van de RMD op. Viruly: “Het belangrijkste wat wij doen is schiften: wat is menens en moet zo snel mogelijk van boord en wat kan verder aan boord behandeld worden. De stuurlieden zijn daarbij onze ogen en oren.”
Via de Nederlandse kustwacht kan elk schip, waar ook ter wereld, contact leggen met de RMD. De communicatie gaat via kort golf radio, satelliettelefoonverbindingen of telex. Tegenwoordig hebben veel schepen ook een e-mail verbinding. Belangrijk voordeel is dat dan digitale foto’s gemailed kunnen worden. Viruly: “Een plaatje zegt soms meer dan duizend woorden.” Er wordt ook al geëxperimenteerd met het digitaal overseinen van hartfilmpjes, maar de meerwaarde daarvan moet volgens Viruly nog aangetoond worden.
Als een patiënt van boord gehaald moet worden, dan kan dat met een reddingsboot of helikopter. Of het schip wordt geadviseerd om uit te wijken naar de dichtstbijzijnde haven. Viruly: “Daar moeten we wel zorgvuldig mee omspringen want een schip laten omvaren kost algauw een ton per dag.”
De RMD is onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij. De diensten van de RMD zijn gratis. Viruly: “Evenmin als dat een opgeviste drenkeling een rekening hoeft te betalen, hoeft een zieke zeeman voor onze diensten te betalen.” (ICTzorg - Mario Gibbels)