Interview Roger van Boxtel, Menzis: ‘We worden links en rechts voorbij gelopen’

Roger van Boxtel, bestuursvoorzitter van zorgverzekeraar Menzis, mist in Nederland een sense of urgency. En dat zie je ook als het gaat om de toepassing van ict in de zorg. “We hebben meer dwang nodig en meer durf om risico’s te nemen.”

Roger van Boxtel heeft geen aanmoediging nodig. Een krantenknipsel van zijn voorlichter over het zojuist gevoerde EPD-debat in de Tweede Kamer is voldoende om een betoog af te steken over de stroperigheid en het gebrek aan sense of urgency in de Nederlandse samenleving. En dat geldt niet alleen voor ict in de zorg.

Niet dat hij pessimistisch is over de toekomst van Nederland. Daar lijkt ook geen reden voor te zijn op het zonnige terras op het Plein in Den Haag. Hij mist alleen de eagerness om vooruit te komen die hij tijdens zijn werkbezoeken in India en China heeft gezien. “Daar worden enorme slagen gemaakt, terwijl wij blijven hangen in een sfeer van verwendheid en platte discussies over geld.”

Waar wordt die stroperigheid door veroorzaakt?

“Het heeft met de Nederlandse cultuur te maken waar allerlei belangenorganisaties er in de eerste plaats op gericht zijn het eigen geluk te optimaliseren. Daardoor kost het heel veel tijd om tot een gemeenschappelijke agenda te komen en lukt het alsmaar niet om meters te maken.”

En dat zie je ook terug als het gaat om de toepassing van ict in de zorg?

“Ook daar is het ieder voor zich. Huisartsen, apothekers, ziekenhuizen, allemaal hebben ze hun eigen software. En hoewel iedereen de mond vol heeft van het centraal stellen van de patiënt, kunnen al die verschillende programma’s niet met elkaar praten. Inmiddels is het besef doorgedrongen dat patiëntgegevens uitgewisseld moeten kunnen worden, maar vervolgens duurt het nog jaren voordat daarvoor gemeenschappelijke richtlijnen en standaarden zijn opgesteld. Kijk maar naar de discussie over het EPD. Iedereen roept dat het er moet komen en vervolgens trekt men zich weer terug op zijn eigen stelling.”

Hoe kun je dat doorbreken?

“Door het dreigend toekomstbeeld voor te spiegelen dat als we geen tempo maken, we links- en rechtsom voorbij worden gelopen. In Denemarken hebben ze al een EPD, in België zijn ze verder dan wij en hetzelfde geldt voor Engeland. Ik zeg niet dat het daar het paradijs op aarde is, maar het zijn wel drie landen om ons heen die een hoger tempo maken dan wij. En misschien moeten we de zaak ook wat dramatiseren. Dat hebben ze in de Verenigde Staten gedaan met het verhaal dat er jaarlijks een miljoen mensen overlijden ten gevolge van vermijdbare medische fouten. Het heeft daar wel geleid tot een sense of urgency.”

Wat doet Menzis om de inzet van ict in de zorg te stimuleren?

“Ik zeg niet dat wij de enige zorgverzekeraar zijn die investeert in ict, maar met Koala, het zorg op afstand-project dat we samen met KPN en Maevita hebben opgezet, hebben we wel onze nek uitgestoken. Daar hebben we veel geld en energie in gestoken terwijl we ons ook alleen hadden kunnen richten op het zo laag mogelijk houden van de premies. Wij vonden echter dat we onze verantwoordelijkheid moesten nemen door een bijdrage te leveren aan het toegankelijk en betaalbaar houden van de zorg.”

Met het risico dat je als zorgverzekeraar jezelf uit de markt prijst omdat je door extra kosten hogere premies moet vragen.

“Dat is een voortdurende worsteling: wat investeren we in innovatie en wat levert ons dat op? En daarbij gaat het niet alleen om geld maar ook om de waardering. Misschien moeten we het wat beter vermarkten. Bij Koala hebben we het nu over zorg op afstand maar dat bekt niet echt lekker. De eerste reactie van een patiënt zal zijn dat hij geen zorg op afstand maar zorg dichtbij wil hebben. En dat is het uiteindelijk ook. Want met Koala kun je als patiënt 24 uur per dag contact leggen met en verpleegkundige of dokter. Dat is veel aantrekkelijker dan dat je moet wachten op een verpleegkundige die één keer per dag langs komt met de fiets en net genoeg tijd heeft om je steunkousen aan te trekken.”

Waarom voeren jullie Koala - gezien het succes, de patiënten zijn tevreden en je bespaart op personeel -  niet in de rest van Nederland in?

“Ik heb naar aanleiding van de resultaten van Koala tegen onze directeur zorg gezegd: laten we elders in het land bij de inkoop eisen dat ze dit ook gaan doen. Hij heeft me echter duidelijk gemaakt dat het zo niet werkt. Want dan krijg je de reactie: dat werkt in Groningen misschien zo maar hier is het heel anders geregeld. Vernieuwing kun je niet afdwingen, dat roept alleen maar tegenkrachten op. Je moet lang praten, overtuigen en laten zien dat het werkt.”

Terwijl je een ijzersterke business case hebt?

“Dat klopt, maar dan stuit je weer op het probleem dat de baten niet altijd terecht komen bij degenen die de kosten maken. In Groningen hebben een aantal medisch specialisten van het Martini Ziekenhuis en het UMC Groningen enthousiast meegewerkt aan het Koala-project. Het leidde echter wel tot een verminderd polibezoek bij beide ziekenhuizen. Terwijl de twee ziekenhuizen zich juist als doel hadden gesteld om meer klanten op de poli te krijgen.”

We moeten toch alles inzetten om het dreigend arbeidstekort in de zorg te voorkomen?

“Minister Klink van VWS heeft in verschillende interviews gezegd dat voor hem het dreigend arbeidstekort in de zorg prioriteit heeft. Ik heb hem verteld dat ik daar dan graag een agenda bij zou willen zien, met concrete actiepunten. Ik heb zelfs voorgesteld om een Stichting voor de Zorg in het leven te roepen, met vertegenwoordigers van zorgaanbieders, verzekeraars en patiënten, die plannen moet gaan maken hoe we het dreigend arbeidstekort kunnen oplossen. Het voorstel schijnt door het kabinet te zijn overgenomen, maar ik wacht nog op het officiële bericht.”

Wat zou minister Klink kunnen doen om de prioriteit die hij zegt te geven aan het arbeidstekort in de zorg om te zetten in daden?

“Hij moet duidelijk laten zien dat hij het bloedserieus neemt. Door bijvoorbeeld hardere eisen te stellen aan de verschillende partijen in de zorgsector. Want neem bijvoorbeeld de invoering van het EPD. Het beeld dat ik daarbij heb is dat de minister met een datum voor de invoering van het EPD komt terwijl de veldpartijen achterover leunen en vanaf de zijlijn roepen dat die datum niet haalbaar is. Ik vind dat partijen erop afgerekend moeten worden als een datum niet gehaald wordt. Wie verzaakt krijgt de rekening gepresenteerd.”

Klink moet zich harder opstellen?

“Ik vind van wel. We hebben meer dwang nodig en meer durf om risico’s te nemen. Anders blijven we doorsukkelen.”

En hoe gaat het verder met Koala?

“We zijn in overleg met KPN om te kijken hoe we het project kunnen voortzetten. En met onze contractmanagers zijn we in gesprek om manieren te verzinnen om ook andere zorginstellingen ervoor te interesseren zonder dat ze de indruk krijgen dat het een zoveelste project is. Het moet een structureel onderdeel van de zorg worden.”

Wie is Roger van Boxtel?

Voordat Roger van Boxtel (54 jaar) voor D66 in 1994 in de Tweede Kamer kwam, was hij organisatie-adviseur en interim-manager. Ook is hij werkzaam geweest bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). In 1998 werd hij minister zonder portefeuille in het tweede kabinet-Kok belast met het grote steden-, integratie- en overheidscommunicatiebeleid. Na de verkiezingsnederlaag  van ‘paars’ in 2002 verliet hij de politiek. Vanaf 1 januari 2003 is hij bestuursvoorzitter van zorgverzekeraar Menzis. Daarnaast is hij sinds 1 juni 2008 voorzitter van de International Union for the Conservation of Nature (IUCN).

Auteur: Mario Gibbels

Foto: Allard de Witte

Dit artikel verscheen eerder in ICTzorg Magazine

Terug naar vorige pagina  »